Sprzedaż udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością jest jedną z najczęściej wybieranych form zmiany właściciela przedsiębiorstwa. Dzięki zbyciu udziałów możliwe jest zarówno całkowite wyjście wspólnika ze spółki, jak i częściowe przekazanie praw innemu inwestorowi.

Choć sama transakcja może wydawać się prosta, należy pamiętać o spełnieniu wymogów przewidzianych przez Kodeks spółek handlowych oraz o obowiązkach związanych z aktualizacją danych w KRS.

W tym artykule wyjaśniamy, jak sprzedać udziały w spółce z o.o., jakie dokumenty przygotować oraz na co zwrócić szczególną uwagę przed zawarciem umowy.

Czy udziały w spółce z o.o. można sprzedać?

Tak. Co do zasady wspólnik może swobodnie sprzedać swoje udziały innemu wspólnikowi lub osobie trzeciej.

Przed rozpoczęciem procedury warto jednak sprawdzić treść umowy spółki. Bardzo często zawiera ona ograniczenia dotyczące zbywania udziałów.

Mogą to być między innymi:

• obowiązek uzyskania zgody spółki (zarząd),

• konieczność uzyskania zgody zgromadzenia wspólników,

• prawo pierwszeństwa lub prawo pierwokupu dla pozostałych wspólników,

• ograniczenia dotyczące sprzedaży udziałów osobom spoza spółki.

Jeżeli umowa przewiduje takie warunki, należy je spełnić przed zawarciem transakcji.

Kto może kupić udziały?

Nabywcą udziałów w spółce może każda osoba fizyczna lub prawna posiadająca zdolność do czynności prawnych m.in.:

• inny wspólnik spółki,

• osoba fizyczna niebędąca wspólnikiem,

• spółka handlowa,

• fundacja rodzinna,

• inwestor zagraniczny.

Kto nie może nabyć udziałów w spółce?

M.in są to:

• osoby które są wykluczone przez ew. zapisy w umowie spółki,

• osoby małoletnie (mogą z ograniczeniami np. po uzyskaniu zgdody sądu rodzinnego),

• spółka cywilna,

• cudzoziemcy spoza obszaru EOG, w przypadku gdy spółka posiada nieruchomość,

• osoby wykluczone poprzez nałożenie sankcji gospodarczych,

• sama spółka.

Jak wygląda procedura sprzedaży udziałów?

Krok 1 – analiza umowy spółki

Pierwszym etapem powinno być sprawdzenie postanowień umowy spółki dotyczących zbywania udziałów.

Należy zweryfikować:

• czy wymagana jest zgoda spółki,

• czy pozostali wspólnicy posiadają prawo pierwszeństwa,

• czy istnieją inne ograniczenia dotyczące sprzedaży.

Pominięcie tych zapisów może skutkować nieważnością lub bezskutecznością transakcji.

Krok 2 – ustalenie warunków sprzedaży

Strony powinny określić najważniejsze elementy transakcji, w szczególności:

• liczbę sprzedawanych udziałów,

• cenę sprzedaży,

• termin zapłaty,

• sposób rozliczenia,

• dzień przejścia praw udziałowych.

W praktyce często przygotowywane są również dodatkowe oświadczenia dotyczące sytuacji finansowej spółki i odpowiedzialności stron.

Krok 3 – zawarcie umowy sprzedaży udziałów

Co do zasady umowa sprzedaży udziałów w spółce z o.o. wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.

Oznacza to, że strony nie muszą zawierać aktu notarialnego, jednak podpisy złożone pod umową muszą zostać poświadczone przez notariusza. Brak zachowania tej formy powoduje nieważność umowy.

Zawarcie umowy zbycia udziałów w formie aktu notarialnego ma ogromne zalety. Notariusz ma wówczas obowiązek zweryfikować reprezentację stron (zamiast jedynie poświadczać ich podpisy), a także pobiera i odprowadza podatek PCC. Choć dla nabywcy nie jest to czynność skomplikowana (deklaracja PCC oraz dokonanie zapłaty), stanowi kolejny obowiązek, z którego notariusz go wyręcza.

Sprzedaż udziałów w spółce założonej przez S24

Jeżeli spółka została założona w systemie S24 przy wykorzystaniu wzorca umowy, sprzedaż udziałów może zostać przeprowadzona również elektronicznie za pośrednictwem systemu S24.

W takim przypadku umowa zbycia udziałów jest zawierana przy użyciu udostępnionego w systemie wzorca, a strony podpisują dokument kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym.

Elektroniczna sprzedaż udziałów jest możliwa wyłącznie wtedy, gdy spełnione są warunki określone w przepisach oraz gdy udziały zostały objęte przy wykorzystaniu wzorca umowy dostępnego w systemie S24. W niektórych sytuacjach, zwłaszcza gdy umowa spółki była zmieniana poza systemem S24, konieczne będzie zastosowanie standardowej formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi.

Przed wyborem sposobu przeprowadzenia transakcji warto zweryfikować, czy dana spółka spełnia warunki umożliwiające sprzedaż udziałów przez system S24.

Jakie dokumenty są potrzebne?

W zależności od sytuacji poza umową sprzedaży/zbycia udziałów mogą być wymagane:

• zgoda spółki na zbycie udziałów,

• uchwała wspólników, jeśli jest wymagana umową spółki,

• dokumenty potwierdzające tożsamość stron,

• pełnomocnictwo – jeśli działa pełnomocnik.

W przypadku cudzoziemców konieczne może być przedstawienie dodatkowych dokumentów tożsamości. Ponadto, jeżeli spółka posiada nieruchomości, transakcja może wymagać uzyskania dodatkowych zgód lub zezwoleń, np. od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA)

Czy sprzedaż udziałów trzeba zgłosić do KRS?

Sama sprzedaż udziałów nie zawsze powoduje konieczność składania odrębnego wniosku o zmianę wpisu w KRS.

Po dokonaniu transakcji zarząd powinien jednak:

• zaktualizować księgę udziałów,

• sporządzić nową listę wspólników,

• złożyć listę wspólników do akt rejestrowych lub także wypełnić właściwe formularze i zlożyć wniosek sądowy jeżeli nastąpiło zbycie takiej ilości udziałów, która powoduje zmianę w rejestrze KRS.

W przypadku spółek posiadających jednego wspólnika zmiana właściciela wymaga odpowiedniego ujawnienia w rejestrze.

Czy sprzedaż udziałów jest opodatkowana?

Tak. Sprzedaż udziałów rodzi obowiązki podatkowe dla obu stron umowy:

1. Sprzedający (Podatek dochodowy - 19%) – płaci 19% podatku od osiągniętego dochodu (cena sprzedaży minus koszty nabycia). Rozliczenia dokonuje na formularzu PIT-38 do końca kwietnia następnego roku kalendarzowego.

2. Kupujący (Podatek PCC - 1%) – płaci 1% podatku PCC od wartości rynkowej udziałów. Ma 14 dni od podpisania umowy na złożenie deklaracji PCC-3 i opłacenie podatku

Czy można sprzedać tylko część udziałów?

Tak. Wspólnik nie musi zbywać wszystkich posiadanych udziałów, a jedynie dowolną ich ilość.

Możliwa jest sprzedaż:

• jednego udziału,

• kilku udziałów,

• pakietu większościowego,

• wszystkich udziałów należących do wspólnika.

Zakres transakcji zależy od ustaleń stron oraz postanowień umowy spółki.

Najczęstsze błędy przy sprzedaży udziałów

Do najczęściej spotykanych błędów należą:

•  Brak dokładnej analizy umowy spółki i wymogów formalnych.
• Niezachowanie formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi (lub braki w podpisach elektronicznych S24).
• Pominięcie zgody spółki lub ignorowanie prawa pierwszeństwa innych wspólników.
• Brak aktualizacji księgi udziałów i niedostarczenie nowej listy wspólników do KRS.
• Błędne lub nieterminowe rozliczenie podatków (PIT-38 / PCC-3).

Każdy z tych błędów może prowadzić do sporów pomiędzy stronami lub problemów przy późniejszej rejestracji zmian.

Potrzebujesz pomocy przy sprzedaży udziałów?

Przygotowujemy umowy sprzedaży udziałów, analizujemy umowy spółek oraz pomagamy w przeprowadzeniu całej transakcji. Wspieramy zarówno sprzedających, jak i nabywców udziałów, dbając o bezpieczeństwo prawne i podatkowe każdej transakcji.